فهرست مطالب

عنوان صفحه

مقدمه 1

دانستنيهاي فني خودروهاي انژكتوري 2

دانستنيهاي عمومي خودرو 3

انژكتور چيست و سيستم سوخت رساني انژكتوري چگونه كار مي كند؟ 4

اجراء سيستم سوخت رساني انژكتوري 7

ECU و سيستم جرقه زني 11

Air bag 11

انواع سيستمهاي جرقه زني پلاتيني و ترانزيستوري 13

شبكه مالتي بر روي خودروهاي پژو 18

عيب يابي موتور 20

عملكرد ياتاقانها و روغنكاري در موتور 28

جلوگيري از چرخش ياتاقان 34

خصوصيات مواد مورد استفاده در ياتاقان 37

ABS 39

ABS در خودروهاي سنگين 46

ABS در شركت هاي بزرگ 49

انواع ترمز و عمل آنها 50

ترمز خلايي و هيدروكلسي - هيز 58

طرز كار دستگاه در موقع ترمز كردن 59

 

مقدمه :

شركت ايران خودرو

در واقع پيكان اولين تجربه ايران از توليد خودرو انبوه بود در ابتدا كليه قطعات اين خودرو از تالبوت انگلستان خريداري و فقط در ايران عمليات مونتاژ ، جوشكاري و رنگ آميزي روي ان صورت مي گرفت . از سال 1347 ايران خودرو ساخت بسياري از قطعات از جمله قالب اتاق ، بدنه و درب ها و صندلي و …. را در ايران آغاز كرده و تا جايي پيش رفت كه هم اكنون 98 در صد آن را در داخل كشور مي سازد اين خودرو طي سه دهه عمر خود در ايران د رمدلهاي كار ، دولوكس ، تاكسي ، جوانان ، وانت و استيشن توليد شده است . از ديگر توليدات ايران خودرو ناسيونال خودرو سواري هيلمن با موتور اونجر بود كه شباهت زيادي به پيكان داشته و فقط طي سالهاي 57-55 توليد شد .

در نهايت پس از جنگ و در سالهاي 65 خط توليد پيكان كلاً از تالبوت خريداري و به ايران انتقال يافت و اكنون نيز توليد مي شود . اما از سوي ديگر شركت ايران خودرو كه در اواسط 50 درنظر داشت تا خط توليد پژو را وارد كرده و با وقوع انقلاب و جنگ اين تصميم را تا سال 99 به عقب انداخته بود و با پايان جنگ همكاريهاي گسترده اي را با پژو آغاز كرد و در سال 69 اين خودرو با همكاري پژو و دو محصول پيكان 1800 با موتور پژو 405 و پژو 405 GL كه به عنوان خودرو سال 1987 جايگزين پژو 405 GL شد . ايران خوردو در سال 77 پيكان آردي با تركيب موتور پيكان و اتاق پژو 405GL و در سال 78 پيشرفته ترين خودرو و توليديش يعني پرشيا را به همراه استيشن 405 GLX به بازار به عرضه كرد و همچنين در سال 70 تعدادي محدود پژو 205 به طور آزاميشي توليد كرد . و در ادامه فعاليتهاي خود خودروي ملي سمند را در اواسط سال 80 در عيد سعيد غدير خم به وسيله رئيس جمهور خط توليد آن افتتاح شد و در اوايل 81 سري جديد آن به بازار عرضه شد .

دانستنيهاي فني خودروهاي انژكتوري :

- توصيه مي شود در خودروهاي پيكان انژكتوري ، حداقل بنزين در باك 10 ليتر مي باشد .

- در خصوص تنظيمات موتور و سيستم سوخت رساني حتماً به نمايندگي هاي مجاز ايران خودرو مراجعه و تز مراجعه به تعميركارهاي متفرقه خوددداري گردد .

- در صورت عدم روشن شدن خودرو در هنگام برخورد با موانع ، تصادف و يا افتادن در چاله هاي نسبتاً عميق از عملكرد سوئيچ انرسي (در محفظه موتور و برروي گلگير به رنگهاي نارنجي يا مشكي ) اطمينان حاصل نموده و در صورت قطعي ، با فشردن آن اتصال برقرار نمائيد.

- قبل از استارت زدن ، پس از چرخاندن سوئيچ به مرحله دوم به مدت سه الي پنچ ثانيه سوئيچ را در حالت باز قرار داده تا پمپ بنزين عمل نمايد و سپس موتور را روشن نماييد .

- از اضافه كردن هر نوع تجهيزات جانبي از قبيل دزدگير هاي غير استارندارد ، لامپ ، بوق ، تلوزيون و توسط … توسط افراد غير متخصص بر روي خودرو جداً خودداري فرمائيد .

دانستنيهاي عمومي خودرو :

• فشار كم باد لاستيكهاي ايمني راننده و طول عمر لاستيك ها را كاهش و مصرف سوخت را افزايش مي دهد ، در صورت ناميزان بودن باد لاستيك ها سايش در نقاط مختلف آن مشاهده مي گردد .
• از تخليه ضديخ در فصول گرم سال جدا خودداري نموده ومايع خنك كننده را هر دو سال يك بار تعويض نمائيد .
• از سوراخ نمودن فيلتر هوا جهت ورود بهتر هوا به موتور خودداري شود .
• استارت نمي بايست بيشتر از 15 ثانيه درگير شود ، 20 ثانيه صبر نمود تا باتري براي استارت مجدد آماده شود .
• روغن ترمز را سالي يك بار و ترجيحاً در فصل بهار تعويض نمائيد .
• از بسته شدن صحيح در پوش رادياتور اطمينان حاصل نمائيد .
• در هنگام توقف لحظه اي (پشت چراغ قرمز و يا ترافيك ) دنده را خلاص نموده و از نگهداشتن كلاج خودداري نمائيد .
• پس از پيمودن مسيرهاي طولاني موتور را فوراً خاموش نكنيد .

 

انژكتور چيست و سيستم سوخت رساني انژكتوري چگونه كار مي كند ؟

براي اين كه بدانيم انژكتور چيست و با عملكرد سيستم سوخت رساني انژكتوري آشنا شويم ، لازم است ابتدا وظيفه كاربراتور را در خودرو بدانيم . زيرا سيستم انژكتوري جايگزيني براي كاربراتور در خودرو است .

كاربراتور وسيله اي است براي مخلوط كردن سوخت و هوا به نسبت مطلوب و رساندن آن به موتور خودرو ، كه به همين منظور از زمان اختراع و پيدايش تغييرات بسياري كرده و داراي مدارات مختلفي شده است .

هدف از بكارگيري كاربراتور در خودرو همانطور كه اشاره شد ، مخلوط كردن سوخت و هوا به منظور اشتعال مناسب است ولي چه نسبتي بايد براي اين منظور در نظر گرفته شود ؟ سوخت كمتر با مقدار زيادي هوا بر عكس ؟

از نظر تئوري يك كيلوگرم سوخت مي بايست با 6/14 كيلوگرم هوا بسوزد تا اشتغال كامل صورت گيريد . ولي ان فقط در حالت تئوري صادق است . با زياد كردن هوا در مخلوط فوق ، مخلوط فقير سوختي پديد مي آيد كه در ان شاهد اكسيژن در گازهاي اگزوز هستيم و با زياد كردن مقدار سوخت در مخلوط ، مخلوط غني سوختي پديد مي آيد كه در آن صورت شاهد ئيدروكربن نسوخته در گازهاي اگزوز مي باشيم .

از لحاظ اقتصادي (مصرف كمتر ) بهترين مخلوط ، مخلوط فقير سوختي با نسبت هوا به سوخت 1/18 است . در حالي كه براي بدست آوردن بيشترين توان موتور بايد مخلوطي غني سوختي با نسبت 1/12 الي 1/13 بكار برد .

پس همانطور كه ديده مي شود محدوده وسيعي از نسبت هوا به سوخت وجود دارد كه سيستم سوخت رساني مي بايست طبق شرايط مختلف كار موتور جوابگوي آن باشد . روي زمين اصل ساختمان كاربراتورها پيچيده تر شده و مدارات مختلفي (عمدتاً پنچ مدار) به شرح ذيل در آن بوجود آمده است .

1- مدار اصلي (Main circuit) : كه هنگام رانندگي با سرعت و وضعيت عادي ،سوخت و هوا را به نسبت لازم مخلوط كرده و به موتور مي فرستد .

2- مدار دور آرام (Idle circuit) : كه وظيفه آن فرستادن مخلوط سوخت (با نسبت غليظ تر) به موتور در هنگامي است كه راننده پاي خود را از پدال گاز برداشته اشت و موتور با دور آرام كار مي كند .

3- پمپ شتاب دهنده (Accelerator pump) كه به منظور كاهش لختي و درنگ موتور در هنگام گاز دادن به سيستم كاربراتور اضافه شده و عكس العمل آن را سريعتر مي كند . اين مدار در هنگام فشرده شدن پدال گاز مقداري سوخت اضافي به مخلوط مي پاشد .

4- مدار قدرت (Power enrichment circuit) : كه وظيفه آن تهيه مخلوط غني تري از سوخت به هنگام بالا رفتن خودرو از سربالايي ها و يا حمل بار و وزن اضافه است .

5- مدار شوك (Choke circuit) : كه هنگامي بكار مي افتد كه موتور خودرو سرد بوده و استارت زده شود . اين مدار مخلوط غني سوخت را وارد موتور مي كند .

با وجود مدارات بالا و مدارات پيچيده تر ديگر در كاربراتور كه از طريق مكانيكي عمل مي كنند ، اين وسيله پاسخ مناسبي به شرايط مختلف كاركرد موتور نداده و در نتيجه بازده مطلوب بدست نمي آيد . از طرفي در اين سيستم مصرف سوخت نيز بالا رفته و آلودگي نيز افزايش مي يابد .

از اين رو سالهاست سيستم سوخت رساني انژكتور جايگزين كاربراتور شده است . جالب است بدانيد آخرين خودرو كاربراتوري كه از يك شركت خودروسازي در ايالات متحده عرضه شده است ، خودرو سوبارو (SUBARO) در سال 1990 بوده و تمامي مدلهاي بعد از آن به صورت انژكتوري عرضه شد .

سيستم انژكتوري: سيستم انژكتوري در خودرو در واقع عملكردي مشابه كاربراتور رادارد كه همان مخلوط كردن سوخت و هوا نسبت لازم و تزريق آن به موتور است . ولي به دليل ماهيت اجزاء آن و سيستم متفاوت ، اين عمل بسيار دقيقتر و مطلوب تر انجام مي شود . ضمناً موجب پايين آمدن مصرف سوخت خودرو و ميزان آلودگي هوا مي گردد . سيستم سوخت رساني انژكتوري از سه جزء كلي تشكيل شده است و همانند ديگر سيستم ها داراي ورودي و خروجي هايي است . مغز الكترونيك سيستم (ECU) ، بر اساس اين ورودي ها و الگوريتم پيچيده خود معين كننده خروجي هاي سيستم (زمان پاشش سوخت و مقدار پاشش آن – نسبت هوا به سوخت ) است .

سيستم سوخت رساني انژكتوري از اجزاء زير تشكيل شده است :

1- ECU (Electronic Control Unit) :

مغز الكترونيكي (واحد پردازش) سيستم است كه با توجه به وروديهايي كه از سنسورهاي مختلف به آن وارد مي شود و الگوريتم تعريف شده آن نسبت هوا به سوخت مشخص و به انژكتورها فرمان پاشش مي دهد . در خودروهاي جديد همچنينECU در كار سيستم دلكور دخالت كرده و آن را نيز از دور خارج نموده است كه درباره آن نيز بحث خواهيم كرد .

 

2- سنسورهاي موتور (Engin Sensors) :

به منظور دستيابي به نسبت صحيح مخلوط هوا به سوخت در شرايط كاري مختلف ، سنسورهاي زيادي به اجزاء مختلف خودرو نصب شده و اطلاعات از طريق آنها به ECU مي رود .

جهت آشنايي ، چند نمونه از اين سنسورها به صورت ذيل معرفي مي گردند :

• سنسور وضعيت دريچه گاز – وضعيت و مقدار باز و بسته شدن دريچه گاز را– كه مشخص كننده مقدار هواي ورودي به موتور است – نمايش مي دهد . بنابراين ECU با باز و بسته شدن دريچه گاز ، مقدار سوخت لازم را جهت مخلوط كردن با هواي ورودي تنظيم مي كند .
• سنسور جرم هواي ورودي به موتور - جرم هواي وارد شده به موتور در هر لحظه را به ECU گزارش مي دهد .
• سنسور اكسيژن : ميزان اكسيژن موجود در گازهاي اگزوز ماشين را مشخص مي كند . از اين طريق مخلوط غني و مخلوط فقير سوخت تشخيص داده شده و ECU ، مقدار پاشش سوخت را اصلاح مي كند .
• سنسور دماي رادياتور – به ECU مي گويد چه موقع دماي موتور به دماي استاندارد كاري اش مي رسد .
• سنسور فشارمطلق منيفولد – فشار مطلق هواي مكش شده در منيفولد را مشخص مي كند .
• سنسور ولتاژ – ولتاژ سيستم برق خودرو را چك مي كند تا در صورت افت ولتاژ ، ECU دور آرام موتور را بالا ببرد .
• سنسور دور موتور – دور موتور را در هر لحظه گزارش مي كند و از اين اطلاعات ، ECU زمان پاشش سوخت و جرقه زني شمعها را تنظيم مي كند .

3- انژكتور (INGECTOR) :

يك انژكتور سوخت (FUEL INJECTOR) در واقع چيزي جز يك شير كنترل الكترونيكي كه با منبع سوخت تحت فشار در ارتباط است نمي باشد . فشار سخت از يك پمپ (Fuel Pump) كه با منبع سوخت تحت فشار در ارتباط است نمي باشد . فشار سوخت از يك پمپ (Fuel Pnmp) تعبيه شده در خودرو تامين مي گردد .

انژكتورها اين توانايي را دارند كه در هر ثانيه بارها و بارها باز و بسته شوند و اين كار از طريق دستور ECU به برق دار شده آنها انجام مي شود .

هنگامي كه يك انژكتور برق دار مي شود ،آاهن رباي الكتريكي تعبيه شده در آن تحريك شده و شناوري كه موجب باز شدن نازل انژكتور مي شود اجازه خروج از نازل را پيدا مي كند . نازلها جهت احتراق بهتر سوخت آن را تميزه (Atomize) مي كند .

مقدار سوختي كه توسط انژكتور به موتور فرستاده مي شود در حقيقت به زمان باز بودن نازل انژكتوربستگي داشته و Pulse Width ناميده مي شود و توسط ECU معين مي گردد .

سيستم سوخت رساني انژكتوري انواع مختلفي دارد . در نمونه هاي اوليه انژكتور ، سوخت را در داخل دريچه ورود سوخت (Trottle Body) مي پاشد كه به سيستم تك نقطه اي (Ingection System Single Point) معروف است . در اين سيستم مخلوط سوخت همانند سيستم كاربراتوري به طور يكسان به تمام سيلندرها نمي رسد .

در مدلهاي جديتر در هر سيلندر يك انژكتور وجود دارد كه سوخت را مستقيماً به سوپاپ ورودي هوا مي پاشد . اين مدل كه نسبت به سيستم قبل از دقت بيشتري در پاشش سوخت برخوردار است و عكس العمل آن نيز بالاتر است ، به سيستم انژكتوري چند نقطه اي (Multi Port Fule Injection ) معروف است .

ECU و سيستم جرقه زني اتومبيل

همانطور كه در قبل اشاره شد مركز كنترل الكترونيك خورو ECU علاوه بر اداره سيستم سوخت رساني در كنترل سيستم جرقه زني نيز دخل شده و بر كار آن نظارت دارد .

هم اكنون در اكثر خودروها ديگر از وسيله اي به نام دلكو خبري نيست و بجاي آن سنسوري در موتور نصب شده كه وضعيت پيستون را مشخص مي كند و مشخص مي كند پيستون دقيقاً چه موقع به نقطه مرگ بالايي مي رسد .

ECU از طريق اين اطلاعات ترانزيستوري كه وظيفه قطع و وصل كردن جريان برق كويل را به عهده دارد كنترل مي كند . اين عمل همان تامينگ Timing سيستم جرقه زني است كه در راندمان خودرو اثر به سزايي داشته و توسط سيستم كنترل كامپيوتري به طور دقيق تر انجام مي گردد .

عملگر (Actuator ) مورداستفاده در Air bag

يكي از قسمت هاي مهم و گران قيمت در كيسه هاي هوايي Actuator يا عملگر مي باشد. عملگر ها در واقع آخرين قسمت فعال شونده در سيستم AB هستند كه با منبسط كردن AB كيسه مقابل سر نشين خودرو مانع از جراحات جدي وارده به سرنشين مي گردند .

صرف نظر از آنكه سنسور Air bag مكانيكي يا الكتريكي باشد لازم است كه فرمان ارسالي به قسمت عملگر باعث صدور فرمان آتش به چاشني و انفجار مواد شيميايي موجود در آن گردد . حاصل اين انفجار ، ايجاد گازهاي بي خطري است كه كيسه هوايي را با فشار و سرعت منبسط مي نمايد .